ZÂLİM DE OLSA, MAZLUM DA OLSA MÜSLÜMANA YARDIMLA YÜKÜMLÜYÜZ
Müslümanları birbirlerinin kardeşleri ve dostları olarak duyuran İslâm dini, onların yardımlaşmalarını da emir buyurmuştur. Kulluk çizgisi üzerinde ve insanın yararına olabilecek bütün alanlarda gerçekleştirilmesi gereken yardımlaşma, farz bir görevdir.
Müslümanları birbirlerinin kardeşleri ve dostları olarak duyuran İslâm dini, onların yardımlaşmalarını da emir buyurmuştur. Kulluk çizgisi üzerinde ve insanın yararına olabilecek bütün alanlarda gerçekleştirilmesi gereken yardımlaşma, farz bir görevdir.
Pek çok türü olan bu ilâhî görevin bir nevi de, Müslüman mazlumlarla ve zâlimlerle yardımlaşmaktır. Peygamberimiz Hz. Muhammed (s.a.v.), mazlumların yanı sıra zâlimlerle yardımlaşmayı da içine alan emirlerinde şöyle buyurmuşlardır:
“Zâlim de olsa mazlum da olsa, mümin kardeşine yardım et.”Bu emre muhatap olan Müslümanlardan biri sorar:
“Ya Resûlallah! Mümin kardeşime mazlumken yardım ederim. Bunu anlarım, ama zâlimken ona nasıl yardım ederim?”“Onun zulmetmesine engel olursun. Zulmüne mani olmak da ona yardımdır.” (Mişkâtü’l-Mesâbîh, Hn. 4957)
Zulmün Anlamı ve TürleriMazluma ve de zâlime yardım görevimizi kavrayabilmek için zulüm ve yardım kavramlarına açıklık getirmek gerekir. Sözlükte “Bir şeyi ait olduğu yerin dışında bir yere koymak” olan zulüm, sözlükteki bu anlamıyla irtibatlı olarak Kur’ân ve Sünnet’te geniş bir anlam yelpazesi içinde kullanılmaktadır. Özetlersek zulüm; Allah’a ait olan vasıfları, insanlara ve kurumlara yamamak olan şirkten, fertlerin ve toplumun haklarına tecavüz etmeye ve de emrolunduğumuz ilâhî görevleri yapmamaktan yasaklandığımız ilâhî haramları işlemeye kadar pek çok çeşidi içerir.
Yardımlaşma Çeşitleriİslâm literatüründe zulüm gibi yardımlaşmanın da pek çok çeşidi vardır. Maddî yardım, bilgilendirme, yönlendirme, öğüt verme, aracı olma, uyarma, hakları savunma, takdir, teşvik ve armağanlandırma, gerektiğinde cezalandırma gibi yolları yardımlaşma nevileri olarak değerlendirebiliriz.
Zulüm çok çeşitli, yardım da pek mütenevvi olduğu için mazlumların, zâlimlerin ve de onlara yardımın birbirinden farklı ve değişik olması kaçınılmazdır.
Mazlûm Kimdir ve Ona Nasıl Yardım Edilebilir?Kendisine yardım edilecek mazlum kimdir?
Mazlum; ücreti kısılan, ödenmeyen veya haksızca işten atılan bir işçi veya yükselmesi engellenen ve sürgün edilen bir memur olabilir. Onlara yardım, mümkün olan kişisel veya kurumsal atılımlarla, mağduriyetlerinin giderilmesidir.
Mazlum; yaralı bir kişi olarak karşımıza çıkabilir. Ona yardım, onu bir hastaneye ulaştırmaktır.
Mazlum; özbeöz hakkını kanıtlayamayan bir mağdur olarak görülebilir. Ona yardım, yönlendirme, aracılık yapma, şahitlikte bulunma gibi çeşitlilik arz edebilir.
Mazlum, özel hayatına müdahale edilen, telefonları dinlenen, tehdit edilen, resmî kurumlarca işkenceye uğratılan bir insan olabilir. Ona yardım, ilgilileri bilgilendirme, toplumu demokratik yöntemlerle harekete geçirme şeklinde yapılabilir.
Mazlum; göçe mecbur bırakılmış bir mülteci, hukuksuz kanunların mahkûm ettiği bir tutuklu olabilir. Onlara yardım, şartların gerektirdiği konut, eşya, parasal ve psikolojik yardım olabilir.
Mazlum, inancını yaşamak istediği için örneğin; örtülü olduğu, namaz kıldığı, alkol almadığı için okulundan uzaklaştırılan, kurumundan atılan bir kişi olabilir. Onlara yardım da ilgilileri uyarmak, demokratik baskı grupları oluşturmak, iş vermek, yasalar hazırlamak olabilir.
Zâlim Kimdir ve Ona Nasıl Yardım Edilebilir?Mazlumlar ve onlara yardımlarla ilgili olarak verdiğimiz örnekleri sizler daha da çoğaltabilirsiniz. Mazlumlarla ilgili olarak verilen ve de verilebilecek örnekler, yaşadığımız dönemlerin zâlimlerini göstermekte ise de, biz zâlimleri ve onlara yardımı da misallendirmeye çalışalım.
Zâlim; karaborsacı olabilir. Ona yardım, uyararak, söz geçirilemiyorsa ihbar ederek zulmünü engellemektir.
Zâlim; sarhoş veya hızlı araba kullanan bir kişi ise ona yardım, kuralları hatırlatmak, yetkili isek cezalandırmaktır.
Zâlim; kanunsuz yetki kullanan bir siyasî, bir idareci olabilir. Ona yardım; öğüt vererek, yargıya başvurarak, daha üst mercilere şikâyet ederek, toplumsal bilinci hareketlendirmekle yapılabilir.
Zâlim; çıkar için, makam için ve de şöhret için ilâhî hakikatleri gizleyen veya saptıran bir ilâhiyatçı, gerçekleri örten bir bilim adamı olabilir. Onlara yardım, öğüt vermek, yanlışlarını düzeltmek, halkı bilgilendirmek ve kanıtları varsa art niyetlerini belgelemektir.
Zâlim; kişisel haklara mütecaviz bir fert veya medya mensubu, şu veya bu sebeple adâletsiz kararlar alan bir hâkim olarak da karşımıza çıkabilir. Onlara yardım, haksızlıklarını dile getirerek, hukukî yollara başvurarak zulüm yapamaz duruma getirmektir.
Zâlim; bilinçli müminlerin nakdî yardımları ve de oylarıyla oluşturduğu imkânları gerçek ve yaygın istişareden yoksun, bencil ve muhteris eylemleriyle harcayan, dâvâ adamı görüntülü kişi olabilir. Ona yardım, yapılanın yanlışlığını ihlasla açıklamak, müminlere hıyanet olan bu zulmü yapamaması için tepkilerimiz ve oylarımızla yetkilerini elinden almaktır.
Zâlim; namaz ve zekât gibi ilâhî emirleri, içki ve faiz gibi kudsi yasakları çiğneyen, nefsine acımasız kişi olabilir. Ona yardım, örnek olmak, sabırla güzel öğüt vermek ve zaman zaman da tavır koymaktır.
Yasalar ve Kurumlar da ZâlimleşebilirVerilen misallerden ve zikredemediğimiz müşahedelerimizden anlaşılacağı üzere zâlimler, fertler olabildiği gibi kurumlar, yasalar ve hükümetler de olabilmektedir. Bu sebeple mazlumlara ve zâlimlere yardım, fertlerin güç sınırlarını da aşabilmektedir.
Yardım görevimizi yapabilmek için ferdî atılımların yanı sıra, çok güçlü demokratik baskı grupları, sivil örgütler kurmak ve desteklemek zaruridir.
Bunun için Kur’ân’ımızın adâlet içerikli, “marûfa” yönlendirecek, zulüm türlerini içeren “münker”den sakındıracak bir topluluğun oluşturulmasını âmir olan hükmü ile, aynı doğrultuda yardımlaşmayı gerektiren düsturunu; siyasî, kültürel ve hukukî nitelikli sivil örgütleri oluşturup yaşatmak olarak, doğru bir şekilde çok boyutlu olarak algılamalıyız. (Âl-i İmrân 104; Mâide 2)
Zâlime Yardım ÖnceliklidirZulüm nerede ve kime karşı işlenirse işlensin, karşı çıkmakla yükümlüyüz. Yüce Peygamberimizin
“Mazlum da olsa zâlim de olsa, mümin kardeşine yardım et” buyurarak, Müslümanı öne çıkarması, kendi inanç grubumuzdan başlamak daha etkili olabileceği içindir.
Bilmemiz gereken pek önemli bir husus da, zâlime yardımın, yani onun zulmünü engellemenin, mazluma yardımdan öncelikli olduğu gerçeğidir. Zira zâlimin zulmünü engellemek, mazluma yardımdır. Bir diğer önemli sebep de mazlumun uğradığı zulüm yalnızca dünyasını etkilerken, zâlimin zulmünün onun hem dünyasını etkilemesi hem de âhiret azabını örmesidir. Dünya elemleri geçici,
“Korkudan gözlerin yuvalarında donakalacağı” (İbrahim 42) âhiret azabı ise süreklidir.
Cuma Mesajımızı bir hadis-i şerifle bitiriyorum:
“Müslüman, Müslümanın kardeşidir. Ona zulmetmez. Zulme uğradığında onu yardımsız bırakmaz. Mümin kardeşinin ihtiyacını giderenin, Allah ihtiyacını giderir. Müminin bir sıkıntısını giderenin Allah, Kıyâmet Günü uğrayacağı sıkıntılarından birini giderir. Onun ayıbını örtenin de Allah Kıyâmet Günü ayıbını örter.” (Mişkâtü’l-Mesâbîh, Hn. 495)
Ali Rıza Demircan