TEK ÇARE İLÂHÎ-MALÎ HARAMLARIN VE DE GÖREVLERİN GEREĞİNİ YAPMAKTIR
Yüce Allah'ımız, mal sevgisi ve mallara mal katma eğilimi içinde yarattığı biz insanları mallarla denemeye uğratmıştır.
Bu sebepledir ki İslâm Şerîati dahil bütün ilâhî şerîatlerde mal pek azim bir nimet olarak sunulmuş, mal dokunulmazlığı temel haklar ve özgürlükler içine alınmıştır. Mallarla ilgili uygulanması gereken bir dizi ilâhî yasalar vaz'edilmiş ve bu yasalar dünya hayatımızın düzeni ve âhiret hayatımızın mutluluğu ile de irtibatlandırılmıştır.
Bu ilâhî yasalara göre yaşamakla yükümlü olan biz müminler öz canlarımız için eş, çocuk, fakir ana-baba gibi bakmakla sorumlu olduğumuz kişiler için ve yaşadığımız toplumun sosyal yardıma muhtaç kesimleri için çalışmak-kazanmakla mükellefiz. Ancak meşru yollarla kazanacağız. Hayat nizamımız Kur’ân-ı Kerim’in Nisa Sûresi’nin 29. âyetinde malları yasaklı yollarla kazanmamız şöylece yasaklanmıştır:
“Ey iman edenler! (Karşılıklı rızaya dayanan ticaret yoluyla da olsa) birbirinizin mallarını batıl yollarla kazanıp yemeyiniz. Canlarınıza da kıymayınız. Allah sizin için bir rahmet kaynağıdır.” (Âyetin bir bölümü ile ilgili farklı tercüme ve gerekçesi için bak. Kur’ân Mesajı 1/141)
Batıl yollar, Kur’ân-ı Kerim’de ve Nebevî Sünnet’te açıklanmıştır. Onları şöylece özetleyebiliriz:
Faiz, içki-kumar-fuhuş işletmeciliği, rüşvet, karaborsa, hırsızlık, gasb, ölçüde-tartıda aldatma, emeği sömürü… İslâm yasakladığı bu batıl kazanç yollarıyla malların sömürülmesini, belirli zümrelere kanalize edilmesini önlemiş, hayatı pahalaştırıcı gedikleri tıkamış, ihtirasları dizginlemiş, böylece sosyal adâlet yolunu açmıştır.
Meşrû Yollardan KazanılmalıdırMalları açıkladığımız batıl nitelikli zulüm ve sömürü yolları ile ve de insanlara üstünlüğümüzü kanıtlamak amacıyla değil, meşru yollar ve gayelerle kazanacağız. Kazandığımız mallarla nefsimizin ve de bakmakla yükümlü olduğumuz insanların ihtiyaçlarını karşılayacak ve de topluma karşı malî görevlerimizi yapacağız.
Kur’ânımızın ve de Peygamberimizin hak olarak belirleyip müşahhaslaştırdığı dinî-malî görevlerimizi de şöylece hulâsa edebiliriz:
Zekât, varisi olunabilecek akrabaya nafaka, Ramazan fitresi, Kurban, Yemin keffareti, Oruç fidyesi, sahip olunan mallardan ödünç vererek yararlandırma…
Mallar helâl yollarla kazanılır, dinî-malî görevler yapılırsa fertler ve de toplumlar için denge, istikrar ve adâlet sağlanmış, âhiret saadeti de gerçekleştirilmiş olur.
Ancak mallar İslâm’ın yasakladığı yollarla kazanılmaya çalışılır, aynı yasaklı yollar işletilmeye devam edilir, israf ve lüks harcamalara gidilir ve de İslâm’ın toplum hakkı olarak belirlediği, özetlenen malî görevler yapılmazsa mallar binbir türlü felaket sebebi olurlar. Bilimsel istatistiklere ve doğrudan müşahede alanımıza giren olaylara bakıldığında değinilen felaket türleri görülecektir.
Sosyal Bunalımların Temelinde Yasaklı Yollar VardırMaddi sefaletlerin, rûhî ıstırabların, kişilik çöküntülerinin, çeşit çeşit bunalımların, ihtilaflar, kavgalar ve cinayetlerle sonuçlanan ve de intiharlarla noktalanan gelişmelerin temellerini inceleyelim.
Temelde var olan sömürücü faizdir, modern kumarlardır. Kamu mallarını yağmalatan, peşkeş çektirten hırsızlıklardır. Borsa entrikalarıdır. Adâletsiz ücret politikalarıdır, karaborsa oyunlarıdır. Çeşitlenen rüşvet türleridir. Canlara kıyan, kan akıtan doymak bilmez karanlık ihtiraslardır.
Daha özlü ifadeyle temelde var olan İslâm’ın malî haramlarının yasakladığı batıl kazanç yollarının imansızca ve ahlâksızca işletilmesidir.
Kur’ân, malların batıl yollarla kazanılmasını yasakladığı anlamını sunduğumuz âyette, bu yasağının ardından
“… canlarınıza da kıymayınız…” emrini vermiştir. Kur’ân yorumcularına göre bu emrin asıl amacı, batıl yollarla kazanılacak malların toplumun maddî ve manevî çöküşüne, cinayetlere ve intiharlara sebebiyet vereceğine dikkatlerimizi çekmektir ki, bu gerçeğe Kur’ân ve Nebevî Sünnet’te pek çok vurgular yapılmaktadır.
Malî Görevleri Yapmamak FelakettirMalları batıl yollarla kazanmaya çalışmanın doğuracağı tecavüzlü-günahlı ortamı pekiştirecek ve de derinleştirecek bir yöneliş de dinî-malî görevlerin yapılmamasıdır.
Bu görevlerin yapılmamasının neden olacağı yıkıcı ve yakıcı sonuçları, peygamberimiz uyarıcı hadisleriyle şöylece açıklamışlardır:
“Zekât ve akrabaya nafaka gibi dinî-malî görevleri yapmamak olan Şuhh’dan kaçının. Zira bu malî vazifelerden kaçınma, sizden önceki toplulukları helak etmiş, onları birbirlerinin kanını dökmeye, yasaklı olan mal ve ırz dokunulmazlığını çiğnemeye yöneltmiştir.” (M. İ. Kesir, Haşr 9 (3/475))
“Zekâtını veren, misafiri ağırlayan felakete uğramışa el uzatan şuhhdan korunmuştur.” (M. İ. Kesir, Haşr 9 (3/475))
İslâm’ın yüklediği, değindiğimiz malî görevler, malların helâl yollarla kazanıldığı adâletli bir toplum yapısı içerisinde oluşabilecek sosyal ihtiyaçları karşılamak içindir. Malların batıl yollarla kazanıldığı toplumlarda sosyal yaraları bütünüyle saramayacak bu görevlerin, bir de yapılmadığı düşünülürse durumun vahameti kavranabilir. Toplumumuz bu korkunç vahameti yaşamaktadır.
Ağlatarak Kazanıp İhtirasla Biriktirenleri Cehennem Beklemektedirİslâm’ın haram kıldığı yollarla kazanmak, başkalarını sömürerek, muzdarip kılarak ağlatarak kazanmaktır.
Allah yasakladığı batıl yollarla kullarına zulmederek kazananları, Nisâ Sûresi’nin 30. âyetinde
“Cehennem ateşine yaslamakla” azaplandıracağını bildirmektedir. Malî görevlerini yapmayanların, ihtirasla üzerlerine kapandıkları mallarıyla azaplanacaklarını da Kur’ânımız ve Peygamberimiz açıklamaktadır.
Çare, haram yollara karşı çıkmak, ilâhî malî görevleri yapmaktır.
İslâmî inanç ve dirençle malî haramlara karşı çıkamayanlar, yapmaları gereken görevleri toplumdan bekleyenler, dünyada da, âhirette de hüsrana mahkûmdurlar.
Bu hüsranı geliniz Hümeze sûresinde izleyelim:
“İftira atan ve ayıp kusur arayanın vay haline. Biriktirip kalkan saydığı servetinin kendisini sonsuza kadar yaşatacağını zannedenin vay haline. Hayır, o, sandığının aksine çökerten bir azaba atılıp terk edilecektir. O çökerten azabın ne olduğunu bilir misin? Allah tarafından tutuşturulmuş olup (günahkâr)
kalblerin üstünde yükselecek bir ateştir o. Ve o, (onlar)
uzatılmış sütuna (bağlıyken)
üzerlerine kapatılacak ateştir.”
Ali Rıza Demircan