Anne Sütü Koruyucu ve Besleyicidir
Yarattığı her canlı varlığın rızkını üstlenen Rabbimiz doğumla birlikte annenin göğüslerini bebeği için bir rahmet kaynağına dönüştürmektedir. Annenin vücudunda oluşumu gibi bebeği besleyiciliği, çocuk ve anne sağlığını koruyuculuğu da mûcizevî olan anne sütünün bu eşsizliğinin bilimsel verilerle de kanıtlanması, ona ilgiyi ve ihtiyacı artırmaktadır.
Yüce Allah, doğuran kadınının memelerinde gerçekleştirdiği bu tabiat yasasının emzirme ile işletilmesini Kur'ân-ı Kerîm'de emir buyurmuş, emzirmenin ideal süresini de iki yıl olarak belirlemiştir. Mesela Lukman sûresinin 14. âyetinde Rabbimiz şöyle buyurur:
"Biz insana ana basına güzelce davranmasını ve iyilikler yapmasını emrettik. Çünkü annesi onu nice nice zahmetlere katlanarak karnında taşımıştır; sütten kesilinceye kadar iki yıl içinde de onu emzirmiştir. Bu sebeple (Ey insan!) bana şükret, ana babana da teşekkür et. Yargılanıp mükâfatlandırılmak ve cezalandırılmak üzere üzere benim huzuruma döndürüleceksin. "
Süt, doğuran kadının göğüslerinde oluştuğu için kadın doğası ve Rabbimizin emzirme ile ilgili açıkladığımız Kur'ânî buyruğu ve benzerleri emzirmeyi gerektirmektedir.(Bakara 233; Ahkâf 15) Bu sebeple anneler doğurdukları çocuklarını emzirmekle yükümlüdürler. Emzirme Rabbimizin emrini uygulama olduğu i için ibadettir, seküler yaşama ve estetik kaygılara karşı yapılan sevap kazandırıcı kültürel cihaddır. Ayrıca emzirme anne olmanın gereğidir ve hamilelik ve doğum gibi çocuk üzerinde analık haklarını oluşturan ana sebeplerdendir.
Doğuran annenin hastalığı, boşanması veya ölümü gib durumlarda bebeğin süt nimetinden yoksun bırakılmaması için süt annenin aranılması ve bulunarak devreye sokulması da da Rabbimizin tavsiyesidir. (Bakara 233;Talâk 6)
İslâm onay verip öğütlediği içindir ki Müslüman Anadolu kültürümüzde de süt analığı vardır:
Sağlık Bakanlığının Girişimi
Şu veya bu sebeple annelerinin sütünden yaralanamayacak bebeklerin anne sütü ihtiyacını karşılayabilmek için olacak Sağlık Bakanlığı Anne Sütü Bankacılığı'nı oluşturma çalışmalarını başlatmıştır. Ne var ki bu konu, diğer toplumlardan daha fazla Müslümanlar açısından önem arz etmekte ve ileri derecede duyarlılığı gerektirmektedir.
Süt Anneliği ve Süt Kardeşliği Evlilik Engelidir
Bunun sebebi İslâm Dîni'nin ,Kur'ân-ı Kerîm'in Nisa sûresinin 23.âyetiyle süt anneliğini ve süt kardeşliğini evlilik engeli kılmasıdır.. Anılan âyette "...Sizi emziren süt anneleriniz ve süt kızkardeşlerinizle evlenmeniz de de size haram kılınmıştır..." buyrulmaktadır.
Evlilik Engeli Kılınmasının Amacı
Doğrusunu Allah bilir süt akrabalığının amacı emzirme yoluyla çocukları korumak olduğu gibi tabii bir yolla akrabalık kurumunu geliştirmek, kadınlarla erkekler arası sosyal ilişkilere daha geniş ve meşru bir alan açmaktır.
Süt Akrabalığını Oluşturma Şekli, Haramlık ve Ensest İlişki
Bir kadın tarafından emzirilen veya sütü içirilen bebek kendisini emziren/sütü içirilen kadının süt çocuğu ve o kadının doğurduğu ve doğuracağı bütün çocukların da süt kardeşi olur.
Bir kız çocuğu kardeşleri, dayıları ve amcaları ile evlenemeyeceği gibi, süt çocuğu da süt kardeşleri, süt dayıları ve amcalarıyla da evlenemez. Bir diğer anlatımla evlilik yasaklığı yönünden öz çocukla süt çocuğu arasında fark yoktur.
Süt akrabalığı bilinerek yapılacak evlilikler, dini ölçülerimize göre geçersizdir. Yapılacak cinsel ilişkiler de en ağır zina türü olan ensest ilişki niteliğine bürünür. Evlilik sonrasında ortaya çıkacak ve kanıtlanacak "evlilik engeli süt akrabalığı" ise nikâhı düşürür. Eşlerin ayrılması gerekir.
Kayıtların Tutulmasında Duyarlılık Gerekir
Bu sebeple anne sütü bankacılığında son derece duyarlı olunması gerekmektedir. Sütü alınacak kadının kimlik bilgileri ile, sütün içirileceği çocuğun kimlik bilgileri tespit edilip sütle birlikte korunulmalıdır. Bu bilgiler ,sütü alınan kadının ve içirilen çocuğun ailelerine de verilmelidir. Şimdi konu ile ilgili diğer gerekli bilgileri vermeye çalışalım:
Süt Akrabalığının Oluşabilmesi İçin Gerekenler
Evlilik engeli olacak süt anneliği ve süt çocukluğunun oluşabilmesi için;
Süt Akrabalığı da Saygıyı Gerektirir
Evlilik engeli oluşturan süt akrabalığı, bir ömür boyu muhafaza edilmesi; sevgi, saygı ve ikramla yaşatılması gereken bir mânevI kurumdur. Bu gereklilik Peygamberimiz Hz.Muhammed tarafından da örneklendirilmiştir. -Allah şanını artırsın- Peygamberimiz süt annesi Halime'ye büyük bir saygı göstermiş ve süt kızkardeşi Şeyma'yı da esirlikten kurtarıp büyük ikramlarda bulunmuştur.
Bir Teklif
Sağlık Bakanlığının iyi niyeti ve hizmet amacından şüphe duymuyouz, ama yürürlükteki Medenî Hukuku'muzda evlilik engeli kılınmayan süt akrabalığı konusundaki duyarlılığını, değişebilecek yönetimler döneminde de sürdürülebileceği hususunda kuşku duyuyoruz. Bu sebeple Sağlık Bakanlığı'mıza alternatif oluşturabilecek veya ilave bir önlem olarak değerlendirilebilecek bir teklif sunuyoruz:
Aile hekimleri aracılığıyla her bölgemizin sütü bol olup bir diğer çocuğu da emzirebilecek emzikli kadınlar tespit edilmeli, izinleri alınması koşuluyla onlar, zayıflık, hastalık, ayrılık ve ölüm gibi sebeplerle çocuklarını süt annesine emzirtmek isteyen ailelerle tanıştırılmalıdır. Böylece:
a. Süt analığı uygulamasına zemin oluşturulmuş,
b. Emen çocuğa anne sıcaklığını yaşatacak ve onunla ruhsal iletişim kurabilecek süt anası sağlanmış,
c. Aileler arasında süt akrabalığı kurulmasına ve sosyal yardımlaşmalara da vesile olunmuş olur.
Bakanlığımız, meşûruiyetini Kur'ân'dan alan süt annelik ücretinin ödenmesinde katkı yapabilir.
Teklif edilen uygulamanın şüpheler içerecek anne sütü bankacılığından daha verimli ve sakıncasız olacağı kanaatindeyiz.
