Siyasetimizin dili zaman zaman da olsa yalan , ğiybet, iftira, aşağılama ve tehdit gibi haramlarla kirlenmekte ve Cehennemî bir yol izlemektedir. Oysaki bütün siyasilerimiz örnek olma konumunda oldukları için İslâmî çizgide daha bir duyarlı olmak konumundadırlar. Müslüman olmanın gereği budur. Uyarı görevimizi yapmış olmak için Yüce Dinimizin sözün güzelleştirilmesine ilişkin kurallarını özetlemeye çalışacağız...
Siyasetimizin dili zaman zaman da olsa yalan , ğiybet, iftira, aşağılama ve tehdit gibi haramlarla kirlenmekte ve Cehennemî bir yol izlemektedir. Oysaki bütün siyasilerimiz örnek olma konumunda oldukları için İslâmî çizgide daha bir duyarlı olmak konumundadırlar. Müslüman olmanın gereği budur. Uyarı görevimizi yapmış olmak için Yüce Dinimizin sözün güzelleştirilmesine ilişkin kurallarını özetlemeye çalışacağız:
Güzelliklerin kaynağı olan ve güzellikleri yaratan Rabbimiz genelde hayatımızı, özelde sözlerimizi güzelleştirmemizi emretmektedir. Sözlerin en güzeli kıldığı Kur’ân’da, güzellikler örneği kıldığı Sevgili Peygamberimiz aracılığı ile bizlere şöyle buyurmaktadır:
“(Ey Peygamber!) Sen Kullarıma söyle: sözün en güzelini söylesinler. Çünkü Şeytan insanların aralarını açmaya çalışır. Gerçekten de Şeytan, insanın apaçık düşmanıdır.” 1
Allah’ın her bir emrine itaat ibâdet olduğu için dinimiz bu Kur’ânî emirle bizlere güzel söz söylemeyi ibâdet görevi kılmıştır.
Güzel söz söylemekle mükellef kılınan biz müminler, bu vazifemizi yapabilmek
için hangi sözlerin güzellik vasfını taşıdığını bilmek mecburiyetindeyiz.
Bilmek mecburiyetindeyiz, çünkü güzel söz söylemek bizi Hakk’a ve Halka
sevdirecek, dünya ve âhiret hayatımızı mutlu kılacak çok mühim bir ameldir.
Güzel Söz: Doğru, Faydalı, Sevindirici ve Muhatabın Seviyesine Uygun Olan
Sözdür.
Mevzuumuzla alakalı Kur’an ve Sünnet ölçülerine göre tesbit ettiğimiz bu
vasıfları ana çizgileri ile göstererek “güzel sözü” tanıtmaya çalışalım.
A) Güzel Söz Doğru Olan Sözdür
Doğru söz güzel söz olduğu içindir ki Rabbimiz şöyle buyurur:
“Ey İman edenler! Allah’ın emirleri ve yasaklarına aykırılıktan sakının. Doğru
söz söyleyin ki Allah işlerinizi düzene koysun ve günahlarınızı bağışlasın...” 2
Doğru söz güven ve sevgi doğurur, güzelliklere erdirir.
Yalan söz güvensizlik ve nefret nedeni olur, çirkinliklere düşürür.
Yalan söz çirkinliklere bulaştırdığı için güzellik kaynağı olan imana zıttır.
Bunun içindir ki Peygamberimiz şöyle buyurmuştur:
{“Acı da olsa doğruyu söyleyiniz...”3
B) Güzel Söz Faydalı Olan Sözdür
Faydalı söz ise öğretici, İslâm’ın, ortak aklın ve ilmin gerektirdiklerine çağırıcı
ve ibret verici sözdür. Söz faydalı olduğu sürece mutlak hayırdır. Hayır oldukça da söylenmelidir. Bunun içindir ki Peygamberimiz şöylece öğüt verir:
“Allah’a ve Âhiret Günü’ne iman eden kimse sözün mutlaka hayırlısını söylesin.
Hayırlısını söyleyemiyorsa konuşmasın.” 4
Evet, sözün hayırlısını söyleyemeyen sükût etmelidir, çünkü hayırlı olmayan
söz zararlı olmasa dahi kaçınılması gerekli bir faydasızdır. Mümin
faydasız söz iş ve davranışlarla meşgul olmamalıdır. Zira Rabbimiz Firdevs
Cennetlerine girecek gerçek müminleri: “Onlar faydasız söz ve
işlerden şakınıcıdırlar.” şeklinde vasfederek övmekte, Peygamberimiz de şöyle
buyurmaktadır:
“Kendisini ilgilendirmeyen; faydasız söz ve işleri bırakması müminin
Müslümanlığının güzelleşmiş olmasındandır.”5
C) Güzel Söz Sevdirici ve Sevindirici Olan Sözdür
Müjde vasfını taşıyan, kaba bir tebliğ tavrıyla değil de ince bir telkin edasıyla şefkatle söylenen her sevdirici ve sevindirici söz pek tabîi ki güzeldir.
Bizleri bu güzelliğe erdirmek içindir ki Peygamberimiz şöyle buyurmuşlardır:
[“Kolaylaştırınız, zorlaştırmayınız. Müjdeleyip - sevdiriniz. Nefret ettirmeyiniz.”
“Sevdirici ve sevindirici tatlı bir çift söz muhataba yapılmış mânevî bir yardımdır.”] 6
Evet, tatlı bir çift söz Kur’an açıklamasına göre ardından başa kakılan
maddî bir sadakadan/yardımdan daha hayırlıdır. Sevdirici ve sevindirici güzel söz pek hayırlı bir amel olduğu içindir ki, kazandıracağı mükâfat da pek büyüktür. Alınacak büyük sevabı bildirmek için Şanlı Peygamberimiz müminlerden bir topluluğa şöyle buyurdular:
“Cennette içi dışından, dışı içinden görülen özel yerler vardır.
Bu yerler sevdirici ve sevindirici sözlerle tatlı tatlı konuşan, yemek yediren
oruca devam eden ve insanlar uykuda iken geceleri kalkıp Allah’ın rızası için namaz kılan müminlere verilecektir.”7
Nefret ettirici ve üzücü söz elbetteki çirkindir. Çirkin olduğu için de
Âhiret azabına sürükleyicidir. Peygamberimiz “Sözleri işleri ve davranışlarıyl ıstırap veren kişi azaba uğrayacaktır.” buyurmakla bu gerçeği açıklamıştır.8
.
D) Güzel Söz Muhatabın Seviyesine Uygun Olan Sözdür
Bu tür söz şüphesiz güzeldir. Muhatap tarafından-anlaşılmayan
sözün doğruluğunun, faydalılığının ve de sevdiriciliğinin bir anlamı olmaz ki güzel olabilsin.
Peygamberimiz bu güzellik ölçüsü için şöyle buyurur:
“Bizler Rabbimiz tarafından insanlara aklî seviyelerine uygun olarak konuşmakta emrolunduk.” 9
Nahl sûresinin 125. âyetinde bu ölçüyü İslâm Dini’ne çağırırken de kullanmamızı
Emreden Rabbimiz, muhatabımızın durumuna göre bazen aklî ve ilmî
deliller serdetmemizi, bazen güzel öğütler vermemizi ve bazen da en güzel
usulle tartışmaya girmemizi emrederek bize netice almanın verimli yollarını göstermiştir.
Muhatabın seviyesine uygunluğu sözün güzelliği olduğu gibi anlaşılamayacak
kadar kısa, usanç verecek kadar uzun olmaması da güzelliğidir.
Hususiyle çok söz hatadan uzak kalamayacağı için uzunluğu nisbetinde
çirkinleşir ve günahkâr kılabilir.
Bu gerçeği bildirmek içindir ki Peygamberimiz şöyle buyurmuştur:
[“Allah’ı anma, doğrulara çağırma ve yanlışlardan sakındırma vasfını taşımayan
bütün sözler insanın hiç şüphesiz lehine değil aleyhinedir.”
“O halde Allah’ı anmaksızın sözü çok uzatarak çirkinleştirmeyin. Zira
Allah’ı anmaksızın çokça konuşmak kalp katılığına sebeptir. Allah’a en uzak
olan insanlar ise katı kalpli insanlardır.”]10
Allah’ın rahmetine uzak olmanın sonucu ise pek tabii ki Âhiret zilleti ve
elemidir. Nitekim Peygamberimiz şöyle buyurmuştur.
“Kıyamet Günü’nde sizden kendilerini hiç mi hiç sevmeyeceğim ve benden pek
¸ok uzakta kalacak olanlarınız çok konuşanlarınız, sözleriyle insanlar üzerinde üstünlük sağlamak isteyenleriniz ve bir de kendilerini büyük görenlerinizdir.”11
Mevzuumuzu hulâsa ederek deriz ki, Rabbimizin her bir emrine itaat gibi
sözün güzelini söylemek de ibâdettir. Doğruluk, faydalılık, sevdiricilik, sevindiricilik,
muhatabın seviyesine uygunluk ise güzel sözlü olmanın ana yollarıdır.
Bu yollar Cennet’e götüren ibadet yollarıdır.
Sözün güzelini söylemeye çalışalım. Zira çirkin söz halkın nefretini ve
Hakk’ın da azabını çeker. Bunun içindir ki Peygamberimiz ‘İnsanları Cehennem’e
düşürecek en çok hangi amellerdir?’ sorusunu, “Dil ve cinsel organla işlenen
amellerdir.” buyurarak cevaplandırmıştır.”12
Güzelini söylemekle emrolunduğumuz sözü güzel bitirebilmek için yazımızı, çirkinliklerden koruyucu ve güzelliklere yönlendirici yücelikteki bir hadîsle bağlayalım.
- Ey Müminler!Kim bana iki ayağı arasındaki üreme organını ve iki çenesi
arasındaki dilini haram kılınan işler ve sözlerden koruyabileceğine garanti verebilir ki ben de ona Cennet’i garanti edeyim.” 13
1 İsra 53.
2 Ahzab 70-71.
3 K. Hafâ Hn. 1890, 865.
4 Et-Tac 5/183.
5 Müminun 5; Eet-Tac 5/186.
