ŞEYTANLARIN VARLIĞINA İNANMAKLA MÜKELLEFİZ
Melekler gibi insanlar tarafından kafa gözü ile asli hüviyetleri içerisinde görülmeyen varlıkların bir bölümü cinler, bir bölümü de şeytanlardır. Cinler ve şeytanlar yeryüzünde insanlarla müşterek olarak yaşarlar. Onların varlığı Kur'ân-ı Kerim'le bildirilmiş, Peygamberimiz tarafından açıklanmıştır. Bu sebeple cinlerin ve şeytanların mevcudiyetine inanmayan kişi kâfir olur. Kâfir ise ebedî cehennemliktir.
Hutbemizde şeytanlar ve cin asıllı olmaları sebebiyle cinlerle ilgili öğrenmemiz farz olan bilgiler sunacağız.
Cin Asıllı Şeytanlar İnsanlardan Önce YaratıldıHz. Allah melekleri ve cinleri insanlardan önce yarattı. Yeryüzünde yaşayacak varlık olarak ilk insan Hz. Adem’i ve eşini, onlardan da insan neslini halk etti. Yüce Allah Hz. Adem’i ve soyunu âhiret hayatının varisi kıldığı; onlara sonsuz hayat takdir ettiği için onları yeryüzünde kulluk denemesine tabi tutmayı diledi. Bu ilâhî iradeden kaynaklanan bir gelişme sonucudur ki ilk şeytan İblis, ilk insan Hz. Adem’e musallat edildi, İblis soyu da insan neslinin üzerine salındı. Bu gelişmeyi Kur’ân âyetlerine göre özetleyelim.
Müstesna özelliklerle Hz. Adem’i ve eşini yaratan Hz. Allah, soyunu yeryüzüne egemen kılacağı bu ilk insana saygı secdesine varılmasını meleklere emir buyurdu.
Melekler ihtiram secdesine vardılar. Fakat cin asıllı olup üstün bilgisi ve derecesi sebebiyle melekler arasında yaşayan ilk şeytan İblis secde etmedi. Yaratan’ın emrine isyan eden İblis, sorgulaması sırasında bir de gerekçe göstererek;
“(Rabbim!)
Beni ateşten, Adem’i topraktan yarattın. Ben ondan üstünüm” dedi. Günahında diretti. Direttiği için de Allah’ın üstün kulları arasından çıkarıldı. (Bakara, 34, Hicr 30-33, Sad 78-83)
Düşüşüne Hz. Adem’i sebep gören İblis, Hz. Adem’i Allah katındaki mevkiinden düşürmek, onun saygıya değer olmadığını ispatlamak için Allah’a duâ etti.
Burada sözü doğrudan Kur’ân âyetlerine bırakalım.
“İblis şöyle talep etti: (Huzurunda muhakeme olunmak için insanların)
yeniden diriltilecekleri güne kadar bana süre ver. Allah cc (bu talebi kabul etti de)
Haydi sen süre verilmişlerdensin, buyurdu. Bu defa İblis (gayesini açıklayıp şöyle)
dedi: Beni (Adem’e secde etmediğim için işlediğim suçtan ötürü)
azgınlığa mahkûm ettin. Andolsun ben de onları (saptırmak için rızana erdirecek)
doğru yolunun üzerinde oturacağım. Sonra onların önlerinden, arkalarından, sağlarından, sollarından onlara sokulacağım ve onların çoğunluğunu şükredenlerden bulmayacaksın. Allah şöyle buyurdu: Durma, yerilmiş ve kovulmuş olarak (melekler arasından; bulunduğun Cennetten)
çık. Andolsun ki onlardan sana kim uyarsa bilin ki sizin hepinizden (toplayıp)
Cehennem’i dolduracağım.” (Araf 14-18)
İblîs’e ve Soyuna Şer Aşılama Ruhsatı Verildiİlâhî takdir böyle bir gelişmeyi dilediği içindir ki İblis’e ve soyuna Hz. Adem ve nesline şer aşılama ruhsatı verildi. Fakat yüce Allah insan nesline de peygamberler gönderdi. Emirleri ve yasaklarına göre yaşanılmasını; meleklerin saygısına lâyık bir hayat sürülmesini emretti. Kulluğunu bilerek yaşayanların ebedî mutluluğa erdirileceğini bildirdi. Şeytanın vesveselerine uyulmamasını da emretti. Şeytanların insanları saptırarak Cehennem’e düşürmek için çağrılarda bulunacağını duyurdu.
İblîs de Yeryüzüne SürüldüYaradanın hikmeti gereği şer saçma gücüne erdirilen İblis, ilk atılımını Hz. Adem’i ve eşini kandırıp Allah’ın yaklaşılmasını yasakladığı ağaçtan yedirerek yapmıştır.
İşlediği bu ilk günah sebebiyle Hz. Adem ve eşi de Cennet’ten çıkarılarak İblis’le yeryüzüne sürülmüştür. Yukarıda özetlediğimiz gelişme sonucu şeytan insana düşman olmuştur. Hz. Adem’e saygı secdesinde bulunmayan İblis bir tane idi. Hz. Adem’den farklı olarak kıyâmet gününe kadar yaşayacak olan İblis de Adem gibi nesillendi. Her insana bir şeytan eşlendi. (İsra 50. M. S. Müslim Hadis no. 1805, Tirmîzî Hadis no. 2991)
Şeytanların ilki ve atası olan İblis cinlerdendir. Hz. Allah, cinleri dumansız olup vücudun gözeneklerine nüfuz eden bir ateşten yarattığını bildiriyor. (Hicr 27, Rahman 15) Bu ateşin elektrik dalgaları türünden bir madde olabileceği ileri sürülüyorsa da, gerçeği yalnız Allah bilir. Şeytanlar yerler, içerler, ürerler, çeşitli şekillere ve suretlere girebilirler, uzun mesafeleri kısa sürede alabilirler. İnsanların yapamayacağı pek çok ve de zor işleri yapabilirler. Ömürleri insanlara nazaran uzuncadır.
Allah’ın takdiri olmaksızın zarar veremezler. İnsanlara ve diğer varlıklara ait sırları da bilmezler. Ne var ki süratle gidip gelebildikleri ve insanlar tarafından girilemeyecek yerlere girebildikleri için bazı bilgileri rahatlıkla sağlayabilirler.
Şeytanlar va’d ederek, hülyalara düşürerek, inançsızlıkları, ibadetsizlikleri ve her türlü ahlâksızlıkları güzelleştirerek insanlara telkinde bulunurlar. (Nisa 119, Muhammed 25)
Kur’ân açıklamasına göre şeytanlar insanların görmedikleri yerlerden insanları gördüklerine ve dört yönden insanlara gelebildiklerine ve vücudun gözeneklerine nüfuz edebildiklerine göre nasıl telkinde bulunuyorlar? İnsanların beyin hücreleri üzerinde yaptıkları fiziksel bir etki ile mi yoksa uzaktan bir tesirle mi telkinde bulunuyorlar?
Bunu bilmiyoruz. Çünkü mevcut bilgilerimiz Kur’ân ve Sünnet’in şeytanla ilgili açıklamalarını yorumlayacak düzeyde değildir. Bildiğimiz ve inanmaya mecbur olduğumuz şeytanî vesvesenin varlığıdır.
Şeytanlar imansızlığa yöneltici ve ilâhî haramları yaptırıcı vesveselerini insanlara verirlerse de gerçek müslümanlar üzerinde hakimiyetleri yoktur.
Mü’min kişi aklını kullanır, Allah’ın ve Peygamberinin emirleri ve yasaklarını uygularsa kulluk denemesi gereği kendisine musallat edilen şeytanını kontrol altına alabilir. Kur’ân’ın açıklamasına göre insan için pek büyük ve aşikâr bir düşman olan şeytan, böylece telkin ve sapıtma gücünü tamamıyla yitirebilir.
Ne var ki mü’min ilâhî buyrukları tanımaz ve itâat etmezse, şeytan onun üzerinde etkinliğini artırır ve onu tamamıyla hâkimiyeti altına alabilir. (Hicr 40, Nahl 99-100, Zuhruf 36, Mücadele 19)
Rabbimiz bu gerçeği Zuhruf sûresinin 36. âyetinde şöyle açıklıyor:
“Kim Rahman (olan Allah)
’ın emirleri ve yasaklarına aykırı giderek yaşarsa ona şeytanı saldırtırız. Artık o, onun (sürekli olarak kötülükleri telkin eden)
arkadaşı olur.” (Zuhruf 36)
Kulluk denemesi içinde ve Peygamberimizin hadislerine göre meleklerin hayır, şeytanların da şer telkinatı altında olduğumuzu bilelim.
Melekleri saygı secdesine vardıracak özü taşırken şeytanî çağrılara uymayalım.
Yücelmek ve Cennet’e ermek için Rabbimizin şu buyruklarını dinleyelim:
“Ey İman edenler! Şeytanın adımlarını izlemeyin. Kim onun adımlarına uyarsa şeytan ona (yasakladığımız haramları)
kötülükleri ve olgun aklın reddettiklerini emreder…” (Nur 21)
“(Çünkü)
Şeytan sizin için düşmandır. Onu düşman edininiz. O kendisine taraf olanları alevli ateş olan Cehennemliklerden olmaya çağırır.” (Fatır 6)
Ali Rıza Demircan