İSLAM DİNİNDE TEMİZLİĞİN ÖNEMİ VE ÇEŞİTLERİ
İslâm Dini, sıhhatin(sağlığın) büyük bir nimet olduğunu bildirmiş,mü'minlere yüklediği vazifelerle sıhhat kazandırıcı ve koruyucu bütüntedbirleri günlük faaliyet programı içine almıştır.
Dinimiz, bu maksatla ve güzelliğe erdirmek amacıyla temizliğe sonderece ihtimam gösterilmesini emretmiştir.
Umumî temizliğe o derece önem verilmiştir ki, temizlik,Peygamberimizin diliyle İslâm'a imanın değişmez bir gereği olarak şöyle takdimbuyrulur:«... Temizlik imanın yansıdır.» (1)
Peygamberimiz, bu mevzu ile alâkalı diğer sözlerinde şöyle buyururlar:«Gücünüz yettiği kadar temizliğe riayet ediniz. Allah İslâm Dini'ni temizliküzerine kurmuştur. Cennete de ancak temiz olanlar girecektir.» (2)
Temizliğe yapılan bu umumî çağrılar yarımda ayrıca vücut, elbise,mekân ve yol temizliği üzerinde hususiyle ve hassasiyetle durulmuştur.
VÜCUT TEMİZLİĞİ
Kur'ân-ı Kerîm âyetleriyle ve Peygamberimizin sözleriyle vücuttemizliğine çok önem verilmiştir.
a - Gusül ve Abdest temizliği
Mâide sûresinin 6. âyetinde Rabbimizin emriyle, cünüplük halindealınması gereken gusül abdesti ve vakit namazları için alınması zarurî olanabdestler vücut temizliğini sağlayacak dini görevlerdir.
Yıkanmayı gerektiren cünüplük hali dışında Peygamberimizin her haftavücudumuzu bir defa yıkamamız ve hususiyle cuma namazlarına gelirken boyabdesti almamız hususundaki tavsiyeleri de vücut temizliğine yönelticiöğütlerdir.
Yüce Peygamberimiz - Önderimiz şöyle buyururlar: [«Her yedi günde birgün, başını ve vücudunu yıkaması her bir mü'minin görevidir.»
«Cuma günü bütün vücudunu yıkamak akıl - baliğ olmuş (ergen) hermü'minin vacib görevidir.»] (3)
Sıhhatimiz için sağladıkları faydaların büyüklüğü yarasıra gusülabdesti ve namaz abdestleri Rabbimizin emri olduğu için farzdır.Peygamberimizin açıklamasına göre de günahlarımızdan arındıran ibâdetlerdir.
b - Diştemizliği :
Dinimiz, asrımız tıbbında önemi daha iyi kavranan dişsağlığı üzerinde de ehemmiyetle durmuştur.
Peygamberimiz bumevzuda şöyle buyururlar: «Ümmetime ağır geleceği endişesini taşımasaydım her namazda (her namaz abdestinde) dişlerintemizlenmesini emrederdim.»
Vücut sağlığı ile yakın ilgisi bulunan diş sağlığını pek çokhadisleriyle öğütleyen Peygamberimiz, diş temizliğine riayet etmeyen bazısahabilere (Size ne oluyor da dişleriniz sararmış olduğu halde huzurumageliyorsunuz?) buyurarak bu durumu onaylamadığını bildirmiştir. (4)
Peygamberimizin diş sağlığına büyük bir önem vermiş olması sebebiyledirki on dört asırdır ciddî Müslümanlar muhtelif ağaç dallarından elde edilen vedevrimizde macunla kullanılan fırçalara üstünlüğü ilmî usullerle ispatlananmisvakı kullanmışlardır ve de kullanmaktadırlar.
c - Saçtemizliği:
Dinimizde saç temizliğine özel bir önem verilmiştir.Peygamberimizşöyle buyururlar:«Her kimin saçı varsa (temizleyerek ve tarayarak) onugüzelleştirsin.» (5)
d - Diğertemizlik görevleri:
Muhterem Mü'minler!
Vücut temizliği ile alâkalı diğer mühim vazifelerimizi dePeygamberimizin anlamını sunacağımız şu hadislerinden öğreniyoruz.
Aziz Peygamberimizşöyle buyururlar : «On şey fıtrattandır; (Peygamberlerin tatbik ettikleri veilahi şeriatlarda yer alan âdetlerdendir.) Kasık ve kol tuk altı kıllarınıgidermek, sünnet olmak, tırnak kesmek, bıyıkları kırpmak, misvak kullanmak,burun temizlemek, sakalın bir tutamdan fazlasını almak, yemeklerden önce vesonra elleri, bilhassa parmak boğumlarım yıkamak, küçük abdestte kurulanmak,büyük abdestte su ile temizlenmek.» (6)
Sıhhat kazandırıcı bu on görev içinde sünnet olma vacib birgörevdir.Kasık ve koltuk altı kıllarını gidermek, tırnak kesmek, haftada biryapılması öğütlenen fakat kırk günden fazla bırakılması harama yakın bir günaholan vazifelerimizdir.
Muhterem Mü'minler!
Peygamberimiz «Yemekten önce ve sonra elleri yıkamak yemeğinbereketidir.» buyurarak yiyeceğimiz maddelere temiz elle tutulmasını daemretmiştir. Peygamberimiz, hastalık yapıcı mikropların gıda maddeleriylealınmasını engelleyici diğer mühim bir emirleriyle de, yemek yerken, suiçerken sağ elimizi kullanmamızı, taharet için su kullanırken de sol elimiziistimal etmemizi emir buyurmuşlardır.
Peygamberimiz, küçük abdest bozarken oturmamızı ve sidiksıçramalarından korunarak sıhhatimizi korumamızı da emretmişlerdir.
e - Su ile taharet:
İslâm Dini'nin vücut temizliği ile alâkalı olarak emrettiği ve 20. asırinsanlığının halâ önemini idrâk edemediği bir mühim temizlik türü de su iletaharetlenmedir.
Kâğıtla temizlenmenin tam anlamıyla mümkün olmayacağı, dolayısıylavücudun mikrob barınağı ve pis koku kaynağı olacağı açık bir gerçektir.
Peygamberimiz «...Allah iyice temizlenenleri sever.» anlamındaki Tevbesûresinin 108. âyetini su ile temizlenenler olarak açıkladığı ve su iletaharetlenmeye teşvik buyurduğu içindir ki su ile temizlik biz müminleringörevi olmuştur.
ELBİSE TEMİZLİĞİ
Mü'minlerin temiz elbise giymeleri de Kur'ân'ımızın ve ŞanlıPeygamberimizin emirleri arasındadır.
Müddessir sûresinindördüncü âyetiyle Peygamberimizin şahsında bütün mü'minlere temiz elbisegiymeleri emrolunmuştur.
Peygamberimiz de bumevzuda şöyle buyurmuşlardır:Elbiselerinizi güzelleştiriniz ki insanlararasında bir benek gibi olasınız. (7)
Bir defasında kirli elbiseli bir zâtı görünce, Peygamberimiz: «Bu adamelbiselerini yıkayacak bir şey bulamamış mı?» buyurarak mü'minler için bu halitasvip etmediklerini açıklamışlardır.
MEKAN TEMİZLİĞİ
Müslümanların bulundukları evleri ve iş yerlerini temiz tutmaları dakesinlikle emredilmiştir.
Peygamberimiz şöylebuyururlar:«Allah güzeldir, güzeli sever. Temizdir, temizi sever. İkramedicidir, ikram edilmesini sever. Cömerttir, cömertliği sever. Evlerinizi, işyerlerinizi ve çevrenizi temiz tutunuz. Yahudilere benzemeyiniz.» (8)
Ayrıca yine Peygamberimizin diliyle yolların, caddelerin,gölgeliklerin temiz tutulması, kirletilmemesi, insanlara zararı muhtemel olan tükürük, sidik ve balgamçıkarılmaması da emrolunmuştur.
Peygamberimiz yollara ve dinlenme yerlerine abdest bozmanın Allah'ınazabına uğratacak bir günah olduğunu özellikle açıklamış, durgun sulara abdestbozulmasını da yasaklamıştır.
Mekân temizliği ile ilgili olarak sunulan hadîsler evlerin, işyerlerinin, caddelerin ve sokakların temiz tutulması lüzumunu öğretmektedir.
Bu dinî ölçüler halk sağlığım tehdit eden lâğımları açıkta bırakmanınharamlığını da açıklamaktadır.
Muhterem Mü'minler!
Hutbemizde sunduğumuz vücut, elbise ve yer temizliği ile alâkalıemirleri ve yasakları ile temizliği bir iman umdesi haline getiren dinimizmü'minleri temiz bir yaşayışa ve sağlıklı bir hayata yöneltmiştir.
Yüce Rabbimden cümlemizi maddî ve manevî kirlerden korumasını dilerim.
1. M. Mesâbîh, Hn. 296.
2. C. Sagîr, 1/133
3. M. Mesâbih, Hn. 539, 538.
4. M. Mesâbîh, Hn. 390; M. Zevâid,1/2Ü0.
5. S. Ebû Dâvud, Evvelü Kitabit - Tereccül B. Fi Islahış Şa'ri
6. M. Mesabih,Hn. 379.
7. C. Sağır, 1/12.
8. Tac,3/162.
