İLİM İSLAM’IN HAYATI MÜ’MİNİN SEVGİLİSİDİR
İslâmDini, programım Allah'ın koyduğu bütün insanları kuşatıcı bir talim ve terbiyenizamıdır.
İnsanlığınmanevî dünyasını ve ölüm ötesini aydınlatacak bir Hak kültürü, maddî hayatıtekâmül kanunları içerisinde geliştirecek ilâhî bir medeniyet projesi olanKur'ân-ı Kerim'de dinimizin insanlığa yaptığı ilk çağrı « Oku.» buyruğudur.
Âlak Sûresi Âyet 1-5:«YaratanRabbinin adıyla oku. O, insanı bir kan pıhtısından yarattı.Oku. İnsana kalemleyazı yazmayı öğreten, bilmediğini talim eden Rabbin sonsuz lütuf sahibidir.»
Neyin okunacağını tasrih etmeksizin «okuma» emriniveren Rabbimiz, öğrenilmesi mümkün ve faydalı olan bütün bilgileri insanaöğrenilecek mevzu olarak sunmuştur. Yüce Din'imiz Allah'a ve âhiret gününeîman gibi itikadî (inanç) esaslarını,Allah'ın ve Peygamberi'nin hayatımızı yönlendirecek emirleri ve yasaklarınıokuma ve öğrenmeyi her kes tarafında yapılması gereken farz-ı ayin görevkılmıştır. Rabbimizin nimetlerinden yararlandıracak, hayatı kolaylaştıracak veinsanlara fayda sağlayacak ilimleri ve sanatları öğrenmeyi de birileriniöğrenmesiyle diğerlerinden düşecek farz-ı kifaye vazife kılmıştır.
İslâm Dinî, farz-ı ayın olarak yüklediği ve teşvikettiği ilmî çalışmayı yalnız erkeklere tahsis etmemiştir. Kadınlarınyetiştirilmesini de zarurî görmüş, umumî bir eğitim ve öğretimin tatbikiniemretmiştir. Peygamberimiz şöyle buyurur:[«İlim Müslüman'ın sevgilisidir.»
«İlim tahsil etmek, kadın-erkek her Müslüman'afarzdır.»] (1)
Allah'a yaklaştıran, tabiat nimetlerinden faydalandıran,hayatı kolaylaştıran ve mutluluğa yol açan bütün ilim ve sanat dallarını farz-ıkifaye kıldığı içindir ki dinimiz, Allah'ın şer'î kanunlarını ve bu ilahîkanunların açıklamalarını ihtiva eden Kur'ân ve Hadîs ilimlerini yücelttiğigibi, Fizik, Kimya, Biyoloji, Astronomi ve Tıp gibi tabiat kanunlarını konu edinen ilimleri de yüceltmiştir.Öylesine yüceltmiştir ki maddî bilimlerle yoğrulan ilim adamları için FatırSûresinin 28. âyetinde şöyle buyurulmuştur:«...Allah'tan sevgi ve saygı duyarakancak bilgin kulları korkar...»
Dünya ve âhiret hayatının gelişimi ve mutluluğunuvahye dayalı bilgilerin nurunda ve ilmî çalışmaların aydınlığında gören dinimizkadar ilme, ilim adamına ve ilim zihniyetine kıymet vermiş hiç bir din ve hiçbir beşerî sistem yoktur.
Peygamberimiz şöyle buyururlar: şöylebuyururlar:[«Allah katında ilim tahsil etmek, (farz olanların dışındaki) namaz,oruç, hac ve Allah yolunda cihaddan daha faziletlidir.»
«... İlim tahsil için yola çıkan kişiye Allah Cennetyolunu kolaylaştırır.»
«Âlimler 3'eryüzünün kandilleridir, Peygamberlerinhalifeleridir. Benim ve diğer Peygamberlerin varisleridir.»
«Bilgi mü'minin kaybolmuş malıdır. Onu bulduğu yerdealır. (alması gereken odur.)»] (2)
Dinimiz, Kur'ân ve Sünnet aracılığı ile öğrenilecek vahyî bilgileriimanın temeli kılmıştır. Akıl, duyu organları ve gerçek haber aracılığı ilesağlanacak malûmatı da her hayrın ve güzelliğin kaynağı, tabiat nimetlerindenfaydalanmanın biricik yolu olarak göstermiştir.
Kuran-ı Kerim'in Alâk Sûresi'nin 6. ve 7. âyetlerinde: «Gerçekteninsan, kendisini, (Allah'ın eğitim ve öğretimine)ihtiyaçsız gördüğü içinazmıştır.» buyrulmuştur. Böylece imansızlığın ve her türlü ahlâksızlığınkaynağı olarak öğretim ve eğitim yoksunluğu gösterilmiştir.
Aziz Mü'minler!
Cehalet imansızlığın, bütün çirkinlikler ve başarısızlıkların kaynağıolduğu içindir ki, Rabbimiz:
«... Sakın ha câhillerden olma.» (3) emri ile bilgisizlerdenolmamamızı öğütlemiştir.
«... Câhillerden yüz çevir.» (4) buyruğu ile de ilimdenürken, öğretilen gerçekleri kabul etmek istemeyen cahillerden kaçınmamızıemretmiştir.
Peygamberimiz ise olmamız gerekeni şöyle açıklamıştır:[«Ta bilgin ol,ya öğrenen. Ya da dinleyen veya (bilgiyi öğrenen ve öğretenleri) sevenlerden ol.Beşinci guruptan olma, helak olursun.»
«(Zira) Fakirliklerin enşiddetlisi cehalettir»] (5)
Gerçek bu olduğuiçindir ki Kur'ân-ı Kerim'de şöyle buyrulmuştur: [«... Her kime hikmet/bilgiverilirse gerçekten ona büyük bir hayır verilmiştir...»
«... Allah içinizden iman edenlerle kendilerine bilgi verilenlerinderecelerini artırır...»] (6)
Bilgi edinmeyi emreden ve cehaletten sakındıran yüce Rabbimiz, Kur'ân-ıKerim'de bilgi ile cehaletin ayrıca bilenlerle bilmeyenlerin mukayesesiniyaparak şöyle buyurmuştur:[«Körle gören, (cehaleti yansıtan) karanlıklarla aydınlık (olan bilgi) gölge ile sıcak birolmaz. Diri (olan bilgin) lerle ölü (olan cahil) ler de bir olmazlar.»
«... Hiç bilenlerle bilmeyenler bir olur mu? Ancak akıl sahihleridir kihakkıyla düşünür.»] (7)
Bilenlerle bilmeyenlerin atılımları ve alacakları sonuçlar birolmayacağı içindir ki dinimiz, dünyevî çalışmalarımızda ve beşerîmünâsebetlerimizde, bilmeden, hakikati kavramadan hiç bir işin müteşebbisiolmamamızı da şöylece emretmiştir:
«Hakkında bilgi sahibi olmadığın bir şeyin ardına düşme. Zira kulak,göz ve kalb; bütün bu organlar sorumludurlar.» (8)
Saygı Değer Müminler!
Yaşımız ne olursa olsun, Allah'ın emri olduğunu bilerek ibâdetneşesiyle okuyalım, dinleyelim, bilgilerimizi artıralım. İmansızlığın,ahlâksızlığın ve fakirliğin yaygın olduğu yerlerde gerçek bilginin olmadığımbilelim. Çocuklarımızı okutalım. Küçücük de olsa evimize bir kütüphanekuralım. Günümüzün belirli dakikalarını olsun okumaya ve dinlemeye ayıralım.Talebelerimizi teşvik edelim ve Hakk'a inanan ilim adamlarımıza saygıgösterelim.
Kur'ân'da ve Sünnet'te öğretildiği şekilde sürekli olarak da şöyle duâedelim:
[«... (Ey ilmi sonsuz olan) Rabbim! Benimilmimiartır.»
«Allahım! Bana öğrettiklerinle beni faydalandır. Banafayda sağlayacak ilim ver. İlmimi artır. Allahım! Faydalı olmayan ilimden sanasığınırım.»] (9)
1.M. Mesâbih Hn. 218
2.Sırasıyla bak. C. Sağîr, 2/54; Tac, 1/63 - 64; K. Hafa Hn. 1751, 2811ve notu, 1766
3. Enam, 35
4.Araf, 199.
5.K. Hafâ Hn. 437
6.Bakara, 269, Mücadele, 15
7.Fatır, 19-22, Zümer, 7
8.İsra, 36
9.Taha,114, Et-Tac, 5/121-124.
