GÜZEL SÖZ SÖYLEMEK GÖREVİMİZDİR
Kıyafette, davranışta ve iştegüzelliği emreden İslâm Dini sözde de güzelliği emretmiştir. Rabbimiz şöylebuyurur:«(Ey Peygamber!) Kullanma söyle; sözün en güzelinisöylesinler...» (l)
Mevlâmızın bu buyruğu iledinimiz bizlere güzel söz söylemeyi bir ibâdet görevi kılmıştır.Güzel sözsöylemekle mükellef kılınan biz müminler, bu vazifemizi yapabilmek için hangisözlerin güzellik vasfım taşıdığını bilmek mecburiyetindeyiz.
Bilmek mecburiyetindeyiz, çünkügüzel söz söylemek bizi Hakk'a ve Halka sevdirecek, dünya ve âhiret hayatımızımutlu kılacak çok mühim bir ameldir. Güzellik vasfını taşımayan söz söylemekde şüphesiz bizi sevimsizleştirecek ve azaba sürükleyecek büyük bir günahtır.
Muhterem Müminler!
Güzel söz; doğru,faydalı, sevindirici ve muhatabın seviyesine uygun olan sözdür. Mevzuumuzlaalakalı Kur'an ve Sünnet ölçülerine göre tesbit ettiğimiz bu vasıfları anaçizgileri ile göstererek «güzel sözü» tanıtmaya çalışalım.
a - Güzel SözDoğru Olan Sözdür:
Doğru söz güzel sözolduğu içindir ki Rabbimiz şöyle buyurur:«Ey İman edenler! Allah (m emirleri veyasaklarına muhalefet etmek) ten sakının. Doğru söz söyleyin ki Allahişlerinizi düzene koysun ve günahlarınızı bağışlasın...» (2)
Doğru söz güven ve sevgidoğurur, güzelliklere erdirir. Yalan söz güvensizlik ve nefret tevlid eder,çirkinliklere düşürür.
Yalan söz çirkinliklerebulaştırdığı için güzellik kaynağı olan imana zıttır.Bunun içindir kiPeygamberimiz şöyle buyurmuştur: '[«Acıda olsa doğruyu söyle...» «Yalandan da sakınınız. Çünkü yalan imanaaykırıdır.»] (3)
Müminler olarak vazifemizdaima doğruyu söyleyerek güzel sözlü olmaktır.
b - Güzel SözFaydalı Olan Sözdür:
Faydalı söz ise öğretici,Hakka çağına, Batıldan sakındırıcı ve ibret verici sözdür.
Söz faydalı olduğu sürecemutlak hayırdır. Hayır oldukça da söylenmelidir. Bunun içindir ki Peygamberimizşöylece öğüt verir:«Allah'a ve Âhiret Günü'ne iman eden kimse sözün mutlakahayırlısını söylesin. (Hayırlısını söyleyemiyorsa) konuşmasın.» (')
Evet, sözün hayırlısınısöyleyemeyen sükût etmelidir, çünkü hayırlı olmayan söz zararlı olmasa dahi kaçınılmasıgerekli bir lağivdir; faydasızdır. Mümin faydasız söz iş ve davranışlarlameşgul olmamalıdır. Zira Rabbimiz gerçek müminleri: «Onlar lağıvdan; faydasızsöz ve işlerden şakımadırlar.» şeklinde vasfederek övmekte, Peygamberimiz deşöyle buyurmaktadır.
«Kendisiniilgilendirmeyen; (faydasız söz ve işleri bırakması) müminin Müslümanlığınıngüzelleşmiş olmasındandır.» O
Allah'a ve ÂhiretGünü'ne inanan müminler olarak sözün faydalısını söyleyerek güzel sözlü olmakelbetteki en kudsî vazifemizdir.
c - Güzel SözSevdirici Olan Sözdür:
Müjde vasfım taşıyan,kaba bir tebliğ tavrıyla değil de ince bir telkin edasıyla şefkatle söylenenher sevdirici ve sevindirici söz pek tabii ki güzeldir.Bizleri bu güzelliğeerdirmek içindir ki Peygamberimiz şöylebuyurmuşlardır:[«Kolaylaştırınız,zorlaştırmayınız. Müjdeleyip -sevdiriniz. Nefret ettirmeyiniz.»
«(Sevdirici vesevindirici) tatlı bir çift söz (muhataba verilmiş) bir sadakadır.»] (')
Evet tatlı bir çift sözKur'an açıklamasına göre ardından başa kakılan maddî bir sadakadan daha hayırlıdır.Sevdirici ve sevindirici güzel söz pek hayırlı bir amel olduğu içindir ki,kazandıracağı mükâfat da pek büyüktür.
Bu büyük ecri bildirmekiçin Şanlı Peygamberimiz ve müminlerden bir guruba şöyle buyurdular:«Cennette içi dışından, dışı içinden görülen özel bölümler vardır.
Ashab-ı Kiramdan bir zat ayağa kalkarak:
- YaResûlellah! Bu özel yerler kimlere verilecek? diyerek sorunca Peygamberimiz şucevabı verdiler:
- Buyerler (sevdirici ve sevindirici sözlerle) tatlı tatlı konuşan, yemek yedirenoruca devam eden ve insanlar uykuda iken gece Allah'ın rızası için namaz kılanmüminlere verilecektir.» (r)
Nefret ettirici ve üzücüsöz elbetteki çirkindir. Çirkin olduğu için de Âhiret azabına sürükleyicidir.
Peygamberimiz «(Sözleriişleri ve davranışlarıyla) ızdırab veren kişi Cehennem'e girecektir.» (8)buyurmakla bu gerçeği açıklamıştır.
Mükâfat ve cezagerçeklerini bilen müminler olarak sevindirici sözlerle güzel sözlü olmakelbette vazifemizdir.
d - Güzel Söz Muhatabın Seviyesine Uygun Olan Sözdür
Bu tür söz şüphesizgüzeldir. Muhatap tarafından-anlaşılmayan, kavranılmayan sözün doğruluğunun,faydalılığının ve de sevdiriciliğinin bir anlamı olmaz ki güzel olabilsin.
«(Rabbimiz tarafından)insanlara aklî seviyelerine uygun olarak konuşmakta emrolunduk.» (*) buyuranpeygamberimiz bize güzellik ölçüsünü vermiştir.
Bu ölçüyü Şerîat'ineçağırırken kullanmamızı emreden Rabbimiz, muhatabımızın durumuna göre bazenaklî ve ilmî deliller serdetmemizi, bazen güzel öğütler vermemizi ve bazen daen güzel usulle ideolojik tartışmaya girmemizi emrederek bize netice almanınverimli yollarım göstermiştir. Muhatabın seviyesine uygunluğu sözün güzelliğiolduğu gibi anlaşılamayacak kadar kısa, usanç verecek kadar uzun olmaması dagüzelliğidir.
Hususiyle çok söz hatadanberi kalmayacağı için uzunluğu nisbetinde çirkinleşir ve sebeb-i azab olur.
Bu gerçeği bildirmekiçindir ki Peygamberimiz şöyle buyurmuştur:[«Allah'ı zikir, Hakka çağrı veBatıl'dan sakındırma vasfını taşımayan bütün sözler insanın hiç şüphesiz lehinedeğil aleyhinedir.»
«(O halde) Allah'ıanmaksızın sözü çok (uzatarak çirkinleştir) meyin. Zira Allah'ı anmaksızınçokça konuşmak kalp katılığına sebeptir. Allah'a en uzak olan insanlar isekatı kalpli insanlardır.»] (w)
Allah'ın rahmetine uzakolmanın sonucu ise pek tabii ki Âhiret zilleti ve elemidir. Nitekim Peygamberimizşöyle buyurmuştur.
«Kıyamet Günü'nde sizdenkendilerini hiç mi hiç sevmeyeceğim ve benden pek çok uzakta kalacak olanlarınızçok konuşanlarınız, sözleriyle insanlar üzerinde üstünlük sağlamakisteyenleriniz ve bir de kendilerini büyük görenlerinizdir.» (u)
Mevzuumuzu hulâsa ederekderiz ki; sözün güzelini söylemek bir ibâdet vazifesidir. Doğruluk,faydalılık, sevdiricilik, muhatabın seviyesine uygunluk ise güzel sözlü olmanınana yollarıdır. Bu yollar Cennet'e götüren ibadet yollarıdır.
Müminler!
Sözün güzelini söylemeyeçalışalım. Zira çirkin söz halkın nefretini ve Hakk'ın da azabım çeker. Bununiçindir ki Peygamberimiz ‘insanları Cehenneme düşürecek en çok hangiamellerdir?' sorusunu, ‘dil ve cinsel organla işlenen amellerdir' buyurarak cevaplandırmıştır.» (u)
Güzelini söylemekleemrolunduğumuz sözü güzel bitirebilmek için çirkinliklerden koruyucu vegüzelliklere irşad edici yücelikteki bir hadîsle sözü bağlayalım.
- (EyMüminler!) Kim bana iki ayağı arasındaki tenasül uzvunu' (haram'dan koruyacağına)iki çenesi arasındaki dilini de (yasaklanmış çirkinliklerden muhafaza edipgüzelliklerle tezyin edeceğine) garanti verebilir ki ben de ona Cennet'igaranti edeyim.» (")
1. İsra, 53.
2. Ahzab, 70-71.
3. K. Hafâ, Hn. 1890, 865.
4. Et-Tac, 5/183.
5. Müminun, 5. Et-Tac, 5/186.
6. M. Mesâbîh, Hn.3722, K. Hafâ, Hn. 1947.
7. Et-Tac, 5/64.
8. El-Camius-Sağîr,2/94.
9. Keşfûl-Hafa, HadisNo: 592.
10. Et-Tac, 5/183-184.
11. a.g.e, 5/64
12. a.g.e. 5/62
13. a.g.e. 5/183.
