DUANIN KABUL OLMASININ ŞARTLARI
Duâ ruhun gıdası, kalbin nuru ibâdetlerin özüdür. Duâ insanlıkçizgisinde tutan, yücelten ilâhî sevgiye erdiren mana aracıdır.
Duâ kabul olunacak bir sığınıştır. Dileğe kavuşturacak yoldur.
Rabbimiz şöyle buyurur:«(Ey Peygamber!) Kullarım beni sana sorarlarsade ki; ben onlara çok yakınım. Duâ ettiği zaman duacı kulumun isteğini kabulederim...» (1)
Mü'minler!
Duâ mutlaka kabul olunacak bir ibâdettir. Ancak duayıPeygamberimizin bildirdiği şartlara uygun olarak yapmak lâzımdır.
Bu şartlan beş madde halinde şöylece özetleyebiliriz.
a - Duamızınkabul olunmasının ana şartı vücu dumuzu helal kazançla alınmış helal gıdalarlabeslemek ve giydirmektir.
Aşağıda sunacağımız hadis bu gerçeği açıklamaktadır.Sa'd b. Vakkas (Peygamberizin huzurunda ) ayağa kalktı ve: Ya Resûlellah! Beni duâsı kabulolunanlardan kılması için Allah'a duâ ediniz, ricasında bulundu.
Hz. Peygamber (ona duâ etmedi fakat duâsı kabul olunacak kullardanolmanın yolunu göstererek) şöylece öğüt verdi:
- Ya Sa'd? Yemeğini helal kazançla alınmış halal gıdalardan hazırla.(Helâl yer, helâl içersen) duâsı
kabul olunan kullardan olursun.
Muhammed'in canını kudreti altında bulunduran Allah'a yemin ederim kikarnına haram lokma atan kişinin kırk gün (duâsı) kabul olunmaz.
Vücudu haramla; (faiz, rüşvet, karaborsacılık, emeği sömürmek ve eksiktartıp ölçmek gibi haramlar) la beslenen kişi Cehennem ateşine daha yakındır.(2)
Duânın kabul olunması için riâyet olunması gereken bu şartla ilgilibir diğer hadîslerinde ise Peygamberimiz şöyle buyurmaktadır:«Kişi... elinisemaya doğru kaldırır. Ya Rab! Ya Rab! der, (ister). Fakat yediği haram, içtiğiharam, giydiği haramdır. Haramla beslenmiştir. Bu durumu {devam ettikçe)duâsı nasıl kabul olunur.»
Mü'minler!
b - Duânınkabulü şayan olmasının bir şartı da duâya Allah'a hamd ve Peygamberimize salâtve selâm ile başlamaktır.
İlk mü'minlerden Übeyd oğlu Fudâle (R.) şöyle anlatıyor. Allah'ınResulü (S.) Hz. Muhammed (Mescit'de) otururlarken bir adam (gelderek Mescid'e) girdi. Namaz kıldı, (namazınıbitirince de) «Allahım! Beni affet bana merhamet et» şeklinde duâ etmeyebaşladı.
Allah'ın Resulü (ona)şöyle buyurdu:
- Ey namaz kılıpduâ eden kişi! Acele ettin. (Bundan sonra şöyle yapıver:)
- Namazım kılıpoturunca Allah'a lâyık olduğu şekilde hamd et. Bana da salât getir. Sonra(dilediğin gibi) Rabbine duâ et. (3)
c - Makbulolacak duânın bir şartı da, mutlaka kabul olunacağı inancıyla duâ etmektir.
-Salât ve Selam üzerine olsun -Peygamberimiz şöylebuyurur:«Kabul buyuracağına tam bir şekilde inanarak Allah'a duâ ediniz.» (4)
Duâlarımızın mutlaka karşılık göreceği hususunda Peygamberimiz birdiğer hadîslerinde de şöyle buyurmuşlardır: «Rabbimiz ikramı bol ve hayasahibi bir Rab'dır. Ellerini kendisine uzatan kulunun ellerini boş çevirmektenutanır.» (5)
d - Duânınkabul olunmasının bir önemli şartı da günahı gerektirecek bir istektebulunmamak ve acele etmemektir.
Ebû Hüreyre (R.) şöyle anlatıyor:
Allah'ın Resulü (duâlarımızla ilgili olarak) şöyle buyurdu:
- Günahı(gerektirecek) veya akrabalık ilişkilerinin kopmasına sebep olacak bir husustadilemedikçe
ve bir de acele etmedikçe her bir kulun duâsı kabul
olunur. (Rabbinden istediği kendisine verilir.)
(Bir sahâbîtarafından) soruldu:
- YaResûlellah! (Müminin duâsının kabulüne engel olan) acele nedir?
Allah'ın Resulü(S.) «aceleyi» şöylece açıkladı:
- Duâcıkul; Allah'a dua ettim, (evet) duâ edip -istedim de duâlarımın kabul olunduğunugörmedim,
der. Bu durumda (duâ etmekten) usanır ve duâyı bırakır. (İşte bu davranışduânın kabulüne engel olan aceledir.) (6)
e - Duânınkabul olunmasının bir mühim şartı da bir mü'minin helakini veya zararauğramasını dilemek gibi İslâm Dini'nin ilkeleri ile çatışan bir hususta olmaksızın,bağırıp - çağırmaksızın, konuşur gibi hitaplarda bulunmaksızın ve zoraki edebîsanat gösterileri yapmaksızın duâ etmektir.
Rabbimiz duâda da olsa meşru sınırları aşanları sevmediğini şöylecebeyân etmektedir:«Rabbinize yalvararak ve gizlice dua edin. Çünkü O, aşıngidenleri sevmez. Yeryüzünü düzelttikten sonra orada bozgunculuk yapmayın.Azabından korkarak ve rahmetini umarak Allah'a duâ edin. Şüphesiz ki, Allah'ınrahmeti, iyilik yapanlara pek yakındır.» (7)
Mü'minler!
Özetlediğimiz şartlarına riayet edilerek arı bir gönül ve samimi birdil ile yapılacak duâ Rabbimiz katında kabul olunacağı ve kul hakkındaki ilahîtakdir de duâ ile değişebileceğinden Peygamberimiz bizleri birbirimize bedduâetmekten sakındırarak şöyle öğüt vermiştir:
«Sakın ha kendi nefisleriniz aleyhine istekte bulunmayınız.Çocuklarınıza bedduâ etmeyiniz. Mallarınız aleyhine de bedduâda bulunmayınız.Zira isteklerin Allah'a sunulacağı ve O'nun tarafından kabul edileceği bir andaduâ etmiş olursunuz da Allah bedduâlarınızı kabul buyurur.»(8)
Yüce Rabbimden, bizleri kabul buyuracağı duâları yapma mutluluğunaerdirmesini diler, hutbemizi Peygamberimizin yaptığı bir duâ ilebitiririm:«Allahım! Senin emirlerine ve yasaklarına aykırı çıkmamıza engelolacak şekilde bizleri korkun/saygına erdir. Cennet'ine erdirecek ölçüdebizleri itaate muvaffak kıl. Dünya hayatının felâketlerini kolaylıklagöğüslettireceğin güçte bize sarsılmaz bir inanç ver.
Allahım!.. Bizleri yaşattığın sürece kulaklarımız, gözlerimiz ve bedenigücümüzden bizi yararlandır.
İntikam duygularımızı ancak bize zulmedenlere yönelt. Düşmanlarımızakarşı bize yardım et.
1. Ya Rab! Bizi dinimizin ölçülerine aykırı yaşamakfelâketine uğratma. Dünya hayatını arzularımızın gayesi, ilmimizin amacıkılma. (Senden korkmayacak ve) bize merhamet etmeyecek olanları üzerimizesalma.» (9) Bakara,186.
2. M. İ. Kesir,Bakara, 168, 1/149.
3. S. Tirmizî, Hn.3473.
4. Tac, 5/110.
5. Tac, 5/113.
6. R. Salihin, B. FiMesâilid-Duâ, Hn. 4.
7. A'raf, 55-56.
8. R. Salihin, B. F.M. Duâ, Hn. 2.
9. ag. eser ve bab.
