DUANIN DİNİMİZDEKİ ÖNEMİ
Kur'ânın bildirdiği, Hz.Muhammed'in açıkladığı emirler ve yasaklara uyarakolarak Allah'a karşı hayatını fiilî bir duâ şeklinde sürdürmekle mükellef olan Müslüman özel olarak kalp ve kafa diliyle de Allah'a yakarmaklayükümlüdür. Çünkü Rabbimiz duâ etmemizi şöyle emir buyurmaktadır:«Rabbinizeyalvararak ve için için duâ edin. Çünkü O haddi aşanları sevmez.» (1)
Duâ inanmaya, dayanmayave istemeye ihtiyacı olan insanı kudreti sonsuz, bilgisi, rahmeti sınırsız,istenen her şeyi, dilediği anda yaratıpvermeye muktedir olan Allah'a bağlıyan manevî bir rabıtadır.
Duâ,ızdırapların, maddî ve manevî dertlerin şifa kaynağıdır.
Duâ,insanı manevî öksüzlükten kurtaracak tek koruyucudur.
Duâ,ümit ve huzur menbaıdır. Yaşama aşkını dirilten bir rahmettir. -Allah şanınıartırsın- Peygamberimizin ifadeleriyle «Duâ, rahmet kapılarının anahtarı,mü'minin silâhı, dinin direğidir. Duâ, ibâdettir, ibâdetin özüdür.» (2)
Bu sebeple duâ Mevlâsıkatında mü'mine değer kazandıracak temel ibâdettir.
Furkân SûresiÂyet 77:"(Ey Peygamber) de ki! Duânız olmadıktan sonra Rabbiniz size niçindeğer versin..."
Yüce RabbimizBakara sûresinin 186. âyetinde kendisine duâ edilmesini, bütün isteklerinkendisine arz-edilmesini emretmekte, duâlara icabet edeceğini de şöylece vaatetmektedir:«- (Ey Peygamber!) Kullarım sana beni soracak olurlarsa (bilsinler ki,) şüphesizBen onlara çok yakınım. Bendenistediğinde, duâ edenin duasını kabulederim. "Bana duâ edilmesi" emrime uysunlar ve benimle kendilerini güveneerdirsinler ki doğru yolu bulsunlar.» (3)
Allah'a yönelme aşkını yitiren, duâ etme ihtiyacını rûhundaduymayan insan yalnızca görünürde insandır. Bunun içindir ki Kur'ânımızda YüceMevlâmız duâsızları yermekte, uğrayacakları azabı da Mü'minûn sûresinin 60.âyetinde şöylece bildirmektedir:«Rabbiniz buyurdu ki: Bana duâ edin; sizekarşılığını vereyim. Bana ibâdet etmekten (duâdan) büyüklenip yüz çevirenlermuhakkak küçülmüş kimseler olarak Cehennem'e gireceklerdir.»
Bizlere duâ etmemiziemreden ve duâlarımızı kabul edeceğini vadeden Rabbimiz, Kur'ân'ımızda bizlerehusûsiyle hangi hususlarda duâ edeceğimizi de öğretmektedir.
A- Mevlâmız, kendisindenbizleri en doğru yola ulaştırmasını, sevdiği ve nimetlendirdiği kullarındankılmasını, güzelliklere ve ahlâkî değerlere erdirmesini, katından sabır veriprahmet saçmasını, doğruya erdikten sonra kalplerimizi sapıklıktan korumasınıdilememizi öğütlemektedir.
Kur'ân'ımızda sunulan şudua örneklerini kalbimizle iştirak ederek beraberce dinleyelim:
[«(Rabbimiz!) Bizi(inanç, söz, iş ve ahlâkımızda) doğru yola ilet. Kendilerine nimet verdiğinkimselerin (Peygamberlerinin, dostlarının) yoluna erdir...»
«Ey Rabbimiz! Bizedünyada güzeli ver. Âhirette de güzeli ihsan et. Bizi Cehennem azabından koru.»
«... Ey Rabbimiz!Üzerimize (yağmur gibi) sabır yağdır. Müslüman olarak canımızı al.»
«Ey Rabbimiz! Bizehidâyet verdikten sonra kalplerimizi saptırma. Katından bize rahmet ihsan et.Şüphesiz sen pek çok bağışlayansın.»] (4)
B-Rabbimiz kendisinden içdünyamızı aydınlatmasını bilgilerimizi arttırmasını, güç getiremeyeceğimizişlerle bizleri imtihan etmemesini, inançsızlar ve ahlâksızlar güruhuna karşıbizleri kuvvetlendirmesini, affetmesini, huzurunda zelil etmemesini,Cehennem'den koruyup Cennet'e erdirmesini istememizi de emretmekte; muhtelifpeygamberlerin ve sevimli kulların diliyle duâ örnekleri vermektedir.
Bu örneklerdenbir kısmı şu dualardır:
[«... Rabbimiz!Nûrumuzu tamamla. Bizi bağışla. Sen herşeye güç yetirensin.»
«... Rabbim!İlmimi artır.» «... (Ey) Rabbimiz! Bizim günâhlarımızı veişlerimizdeki taşkınlığımızı yarlığa...»
«Rabbimiz! Unuttuk yahut yanıldıysak bizi tutup sorguya çekme. Rabbimiz! Bize bizden önceki insanlara yüklediğingibi ağır yük yükleme; (çetin kulluk denemelerine uğratma.) (Ey) Rabbimiz! Güç yetiremeyeceğimizi bize taşıtma. Bizi affet, günahlarımızı bağışla, bizisevginle/rahmetinle kuşat. Sen bizimMevlâmızsın. Artık egemenliğini/yasalarını tanımazlara karşı da bize yardımet.»
"...Canımızı iyilerle birlikte al. Rabbimiz!Peygamberlerin arcılığı ilebize vaat ettiklerini de bize ver.Kıyamet Günü bizi rezil etme.Çünkü Senvadinden dönmezsin."
«Beni nimeti bol olan Cennet'e varis olanlardan eyle.] (5)
C-Yüce Rabbimiz, kendisinden hayırlı nesiller istememizi, ebedî âlemegöçmüş mü'min kardeşlerimiz ve yakınlarımız için de keremi bol zatına ilticaetmemizi tavsiye buyurmaktadır.
Aşağıda anlamları sunulan âyetler bu tür duâ örneklerini takdimetmektedir.
«... (Ey) Rabbimiz! Bize zevcelerimizden ve nesillerimizdengözlerimizin sevinci olacak iyi kimseler ihsan et...»
«Rabbim! Beni gereği gibi namaza devam edenlerden) kıl.Zürriyetimizden de böyle kimseler yarat. ..»
«(Ey) Rabbimiz! Kulluk hesabının görüleceği Kıyamet Gününde beni anamıve babamı ve bütün iman edenleri yarlığa.»
«... (Ey) Rabbimiz! Bizi ve iman ile bizden evvel geçmiş olankardeşlerimizi bağışla. İman etmiş olanlar için kalplerimizde bir kin bırakma.Rabbimiz!Sen çok şefkatli ,pek merhametli olansın.»
«... Rabbimiz! Rahmet ve bilgi bakımından her varlığı kuşattın. Tövbeedip senin yoluna uyanları bağışla. Onları Cehennem azabından koru.»] (6)
Aziz Cemâatim!
Öğrettiği ve öğütlediği duâlarla Rabbimize yalvaralım. O, bizimMevlâmızdır. O'na dayanalım. O'na yönetelim. O'na yakaralım.
Hutbemizi, mukaddes hayatı, lisanî ve fiilî bir duâ içinde geçen şanlıPeygamberimizin yaptığı ve bizlere öğrettiği duâlardan bir demet sunarakbitirelim:
[ Allahım! Ben Sendenhidayet,iffet ve gönül zenginliği isterim.
Allahım! Beni affet. Doğru yola ilet, bana afiyet ver, beni helâldenrızıklandır.
Allahım! Kalbimizi rızana uygun amel ve ibâdete çevir.
Allahım! Tahammül edilemeyecek belâdan, insanı ölüme kadar sürükleyecekmusibetten, düşmanları sevindirecek bir zulme uğramaktan sana sığınırım.
Allahım! Bütün işlerimde beni muvaffakiyete erdir. Nefsimin şerrindenbeni koru.
Allahım! Faydasız ilimden, acizlikten, tembellikten, korkaklıktan,fakirlikten, zulmetmekten ve zulme uğramaktan sana sığınırını.
Allahım! Kötü huylardan ve işlerden, nefsânî arzulardan sana sığınırım Allahım! Senden senin sevgini ve seni sevenleri sevmeği ve senin muhabbetine ulaştıracak amelleridilerim.
2. S. Tirmizî, Hn.3368-9, C.Sağîr, 2/17.
3. Bakara, 186.
4. Sırasıyla bak.Fatiha, 6-7, Bakara, 201, A'raf,126, Al-i İmrân, 8.
5. Sırasıyla bak.Tahrim, 8, Taha, 14, Al-i İmrân 147, Bakara, 268, Al-i İmran 193-4,Şuara, 85.
6. Sırasıyla bak.Furkan, 74, İbrahim, 40-41, Haşr, 10 Mü'min 7.
7.Dualar R.Salihinin Duâ Kitabı'ndan derlenmiştir.
