DAVRANIŞLARIMIZI GÜZELLEŞTİRMEKLE MÜKELLEFİZ
İslâm güzellik dinidir.O kılık - kıyafette sözde ve işte güzele talip olmamızı öğütlediği gibidavranışta da güzeli yaşamamızı emir ve tavsiye buyurmuştur.
Hayat Nizâmımız Kur'ân-ıKerim'de Rabbimiz şöyle buyurur:«... (Davranışlarınızı) güzelleştiriniz.Şüphesiz Allah (davranışlarım) güzelleştirenleri sever.» (l)
Davranışlarımızıgüzelleştirmek Rabbimizin bir emri olduğu için ibadettir. Bizler Rabbimizin buemrini Peygamberimiz buyrukları çizgisinde uygulayarak davranışlarımızagüzellik kazandırabilirsek az amelle halkın sevgisine ve Hakk'ın rızasınaerebiliriz.
a - NormalMünasebetlerde Güzel Davranmak:
Evlâd-ebeveyn,amir-memur, işçi-işveren, hoca-talebe, müşteri-tüccar, dost-akraba vs komşuolarak sü rekli veya geçici ilişkiler içersinde bulunduğumuz insanlara karşıdavranışlarımızı güzelleştirmekle ve bu uğurda samimi bir gayret göstermeklememuruz.
Ahlâkî güzelliklerin renkrenk tebellür edeceği davranışlarımızın sadaka; ibâdet olduğunu Peygamberimizmüjdelemiştir.
Evet...
«Samimi gülüş,
Şefkatli bakış,
Âdil davranış,
Selâm veriş,
Af ile geçiş,
Feragat ediş,
Nefsimiz içinarzuladıklarımızı insanlar için seviş,
Her iyi, güzel ve doğruyayöneliş birer sadaka'dır.» (2) buyuran Peygamberimizdir.
Her bir sadakanın en azon sevapla mükâfatlandırılacağım bildiren de O'dur.Bütün müminlere vehususiyle aramızda mütekabil İslâmî vazifeler - haklar bulunan ferdlere karşınormal ilişkilerimizde güzel davranışlara yönelmeden olgun bir mümin olmakmümkün değildir.
b - Kötülükler ve Çirkinlikler Karşısında GüzelDavranmak:
Normal davranışlarkarşısında olduğu gibi kötü ve çirkin davranışlar karşısında da güzel tavırtakınmakla mükellefiz.
İslâm Dini'nin teklif,ettiği güzel ahlâk işte budur. Peygamberimizin ifadesiyle:«Güzel ahlâk; mahrumedene vermen, ilgiyi kesene alâka göstermen, zulmedeni affetmendir.»
Güzel bir davranışabenzeri güzel bir davranışla karşılık vermek asgarî bir fazilettir. Asılgüzellik reva görülen veya hata ile zuhura gelen kötülükler ve çirkinliklerkarşısında sabırlı ve adaletli olabilmek, bağışlayıcı ve gerçeğe yöneltici birtavır takınabilmekdir.
Böylesine bir davranışyüceliğine erebilmek için aşkla çırpınmak mukaddes bir cihad'dır.
Bu kudsî cihadkırgınlıkları gidermenin, ihtilâfları çözümlemenin ve düşmanlıkları dostluklaradönüştür-' menin en asil vesilesidir.
Bizleri bu tür güzeldavranışlarla yüceltmek içindir ki Mevlâmız şöyle buyurmuştur:«Güzellik ileçirkinlik, kötülük ile iyilik müsavi değildir. Sen (çirkinliklere) en güzel;(kötülüklere) en iyi davranışla karşılık ver. (Eğer böyle yapabilirsen) seninlearasında düşmanlık olan kişiyi candan bir dost gibi (bulursun.)»
c - Hak'kaÇağırmada Güzel Davranmak:
Güzellikler manzumesiolan İslâm Nizamına inanan biz müminler İslâm'ın hayatı güzelleştirendüsturlarına çağırmakla görevliyiz. İslâm'ın çağlar üstü prensiplerineçağırırken de güzel bir görünüm ve davranış içinde en güzel usullerikullanmakla muvazzafız.
Zira ince bir telkinedasından yoksun kaba ve çirkin bir tebliğ tavrı, çağırmak değil, kaçırmaktır.Bunun içindir ki Rabbimiz bizleri şöylece irşad buyurmuştur:[«Rabbini(zi)nyoluna aklî ve ilmî deliller serdederek ve güzel öğütler vererek çağır (ın)...»
«... (Ve)yumuşak söz söyleyin...»]
Aşağıda nakledeceğimiz;Allah'ın Resulü ve yüce ashabına ait davranış şekillerini sergileyen olay,tebliğde güzelce davranmanın zaruretini bakınız nasıl vurgulamaktadır. Birçöl adamı, (görgüsüzlüğü sebebiyle olacak gelip oturduğu) Peygamber Mescidindeayağa kalktı ve (bir kenara) işeyiverdi.
Sahâbîler adamcağızın başına üşüşüverdiler.
Durumu müşahede buyuranAllah'ın Resulü (S.) onlara şöyle buyurdu:
- Adamcağızı bırakın,sidiği üzerine de bir büyük kova su dökerek (yıkayın). Siz kolaylaştırmaklavazifelendirildiniz. Zorlaştırmaklagörevlendirilmediniz.»
d - İlmî, Siyasî ye İdeolojik Tartışmalarda GüzelDavranmak:
Biz müminler, ilmî,siyasî ve ideolojik vasıflı oturumlarda ve münakaşalarda dahi güzel bir tutumizlemekle vazifeliyiz.
Zira bizim için asıl olanüstünlük sağlayarak şahsiyetlerimizi yüceltmek değil, hakikati tebliğ ederekHakk'ı hâkim kılmakdır.
Rabbimiz şöyle buyurur:[«...(İslâm Dinini kabul etmekistemeyen) insanlarla en güzel (usuller)le mücadele et...»
«Yahudiler veHıristiyanlarla da en güzel (metodlar) la tartış...»] (')
Bu ilâhî emirleremuhalefet eder ve kaba bir bildiri tavrını meslek tutar, fikrî tartışmayıkarşı tarafın şahsiyetlerini ve Batıl inançlarını yerme vesilesi yaparsak,muhtemelen kendi mukaddes nizamımıza dil uzatılmasına sebep oluruz ki bu türbir davranış büyük günahlardandır. Kur'an'ımızda şöyle buyurulur:
«Allah (ı bırakarakO'ndan başka putlaştırdıkları şahıslara ve sistem) lere tapanlara sövmeyin kionlar da cehaletleri sebebiyle tecavüz ederek Allah'a (O'nun dinine)sövmesinler...» (7)
Mukaddes Dinimize açıkçakarşı çıkılarak aleyhte propaganda yapılmasına sebep teşkil etmemek gibi âyetinişaret buyurduğu incelik nedeniyle muhataplarımızdan sadır olabilecek tartışmaadabına mugayir davranışlar karşısında dahi itidali korumak durumundayız.Çünkü Rabbimiz şöyle buyurmuştur.
«... Onlar (mdavranışlarına aynı ile mukabele etmek) ten sakınarak (yüz çevir.) Fakat yinede onlara öğüt ver. Nefislerine hoş gelecek beliğ sözler söyle.» (s)
Ancak bu hassasiyetenginliğinin İslâm ahlâkından kaynaklandığını ve muhataplarımızındavranışlarını fiili tecavüzlere dönüştürmemeleri ile şartlı olduğunu dabilmemiz ve gerekirse bildirmemiz lâzımdır.
MuhteremMüminler!
Normal münasebetlerimizdeve açıklanan diğer hususî durumlarda davranışın güzeline yönelmekle vazifeliolduğumuz gibi takvada, gelişebilmek için güzelle iktifa etmeyip en güzeletalip olmakla da öğütlüyüz.
Kur'ân'ın ZümerSûresi'nin 55 âyetinde:«Rabbinizden size indirilenin en güzeline tabı olun...»buyrulmuştur.
Meselâ adaletli birdavranış güzeldir. Ama affedici bir davranış daha da güzeldir. Bizlermüjdelenen bahtiyar kullardan olmak için daima en güzeli gaye edineceğiz.
Rabbimiz şöyle buyurur:«... (Ey Peygamber!)öğütleri(mizi) dinleyip de en güzeline talip olan kollarımı (rahmetim veCennetim ile) müjdele. Onlar Allah'ın kendilerini hidayet (güzelliklerin) eerdirdiği, akıllarını (ilâhî ölçüler çizgisinde) kullanabilenlerin takendileridir.» (*)
Neylerse güzel eyleyenMevlâmızdan davranışlarımızı güzelleştirmesini dileyerek mevzuu, ilgilihadîslerle bağlayalım.
Peygamberimiz buyururlar:[«... Size Cehennemlikleribildireyim mi? Her sert mizaçlı, kaba, hayırdan alıkoyan kibirli kişiCehennemlikdir.»«... İnsanları daha ziyade Cennet'e sokacak ameller Allah'asevgi ve saygı, bir de davranış güzelliğidir.»]
1.Bakara, 195.
2.Bak. S. Minberinden İslâm Nizâmı, İkinci cilt «Mü'min Rahmet Kaynağıdır» hutbesi.
3.Fussilet, 34.
4.Nahl, 125; Tahâ 44.
5.Buharî K. Vudû B.Sabbil-Mai... 1/61.
6.Nahl 125; Ankebut,46.
7.Enam, 108.
8.Nisa, 63.
9.Zümer, 17-18.
10.İ. Mace, Hn. 4116; Et-Tac, 5/62.
